W Krakowie w dniach 2-4 lipca odbył się 6. Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej, na którym gościliśmy tłumaczy i tłumaczki z całego świata. Poznaliśmy także laureata Nagrody Transatlantyk, najbardziej prestiżowego wyróżnienia przyznawanego przez Instytut Książki ambasadorom literatury polskiej. Laur otrzymał fiński tłumacz Tapani Kärkkäinen.
W Krakowie w dniach 2-4 lipca odbył się 6. Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej, na którym gościliśmy tłumaczy i tłumaczki z całego świata. Poznaliśmy także laureata Nagrody Transatlantyk, najbardziej prestiżowego wyróżnienia przyznawanego przez Instytut Książki ambasadorom literatury polskiej. Laur otrzymał fiński tłumacz Tapani Kärkkäinen.
Wykład inauguracyjny na 6. Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej
Jacek Dehnel
Szanowni Państwo, nie będzie retoryczną przesadą, jeśli powiem, że wygłaszanie tego wykładu to dla mnie nie tylko ogromny honor, ale też wielka przyjemność. Kongresy tłumaczy literatury polskiej zachwyciły mnie bowiem od samego początku nie tylko samą ideą, ale i pewnym aspektem: stałem w wianuszku paru osób, był tam ktoś z Argentyny, Mongolii, Węgier i Egiptu – i jedynym naszym wspólnym językiem była polszczyzna. Dało mi to nagle poczucie – jakże złudne – niesłychanej wagi mowy, w której wyrosłem.
Czytaj więcej
Materiały prezentowane podczas wydarzeń kongresu
PRELEGENCI
Tomasz Bocheński
literaturoznawca, krytyk literacki i teatralny, profesor Uniwersytetu Łódzkiego. Autor książek i artykułów poświęconych literaturze polskiej XX i XXI wieku. W swoich badaniach zajmuje się m.in. twórczością Stanisława Ignacego Witkiewicza, Brunona Schulza, Witolda Gombrowicza. Inicjator Akademii Literatury Polskiej – warsztatów twórczego pisania prowadzonych przez uznanych autorów i autorki. Nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia w kategorii esej za książkę „Tango bez Edka”.
Joanna Bociąg
poetka i redaktorka. Za debiutancki tom „Boję się o ostatnią kobietę” otrzymała Nagrodę Literacką Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego. Publikowała w czasopismach literackich i antologiach poetyckich. Zajmuje się także przekładem literackim oraz działalnością redakcyjną oraz pełni funkcję sekretarzyni Nagrody im. Wisławy Szymborskiej. W swojej twórczości podejmuje tematy pamięci, cielesności i kobiecości.
Grzegorz Bogdał
autor zbiorów opowiadań „Floryda” oraz „Idzie tu wielki chłopak”. Publikował m.in. w „Chimerze”, „Twórczości”, „Dwutygodniku”, „Piśmie”, „Tygodniku Powszechnym” i „Znaku”. Debiutancka Floryda była nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia oraz Nagrody im. Witolda Gombrowicza. Za zbiór Idzie tu wielki chłopak otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia oraz Nagrodę im. Witolda Gombrowicza (2024) i był nominowany m.in. do Paszportów „Polityki”, Nagrody Literackiej m.st. Warszawy oraz Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus.
Ewa Bolińska-Gostkowska
menadżerka kultury. Jako Foreign Rights Manager w Grupie Wydawniczej Znak odpowiada za prawa do tłumaczeń. Pomysłodawczyni i koordynatorka projektów Strefa Wolnego Czytania oraz Word2Picture, które rozwijają współpracę między literaturą, edukacją i sektorem kreatywnym. Związana z realizacją przedsięwzięć promujących książki, kulturę i czytelnictwo. Zaangażowana w rozwój międzynarodowej współpracy wydawniczej.
Wojciech Bonowicz
poeta, biograf, publicysta i redaktor. Autor tomów poetyckich, książek eseistycznych i biograficznych, w tym publikacji poświęconych ks. Józefowi Tischnerowi. Laureat Nagrody Literackiej Gdynia za tom „Pełne morze”, dwukrotny laureat nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO, wielokrotnie nominowany do Nagrody Literackiej Nike. Chętnie współpracuje z muzykami rockowymi jako autor tekstów oraz wokalista. Społecznik zaangażowany w działania trzech fundacji, w tym członek Rady Fundacji „Tygodnika Powszechnego”.
Magdalena Brodacka-Dwojak
literaturoznawczyni, polonistka i bohemistka. Doktor nauk humanistycznych, związana z Wydziałem Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się komparatystyką kulturową oraz literaturą Europy Środkowej, ze szczególnym uwzględnieniem prozy polskiej i czeskiej XX i XXI wieku. Autorka książki „Środkowoeuropejczyk – gatunek na wymarciu? Narracje tożsamościowe na wybranych przykładach prozy czeskiej i polskiej XX i XXI wieku”. Publikowała artykuły naukowe i recenzje m.in. w „Ruchu Literackim”, „Kontekstach Kultury” i „Bohemistyce”. Stypendystka Instytutu Nauk o Człowieku w Wiedniu oraz Czeskiej Akademii Nauk w Pradze.
Max Cegielski
pisarz, dziennikarz, kurator i podróżnik, zajmujący się relacjami międzykulturowymi, historią oraz globalnymi procesami społecznymi. Autor reportaży, esejów i powieści, m.in. „Oko świata. Od Konstantynopola do Stambułu” (Nagroda im. Beaty Pawlak), „Masala”, „Apokalipso”, „Pijani Bogiem”, „Mozaika. Śladami Rechowiczów”, „Prince Polonia”, „Nazywam się Czogori” oraz „Kongo w Polsce. Włóczęgi z Josephem Conradem”. Podejmuje tematy tożsamości, historii i konfliktów kulturowych. Publikował m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Gazecie Wyborczej” i „Newsweeku”. Współpracował z mediami telewizyjnymi i radiowymi oraz realizował projekty kuratorskie i artystyczne. Laureat Nagrody im. Beaty Pawlak.
Małgorzata Ciunovič
językoznawczyni, badaczka współczesnej polszczyzny i autorka prac poświęconych językowi oraz semantyce kulturowej. Związana z Uniwersytetem Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Autorka książki „Historia człowieka w języku polskim”, w której analizuje przemiany znaczeniowe pojęć związanych z człowiekiem i człowieczeństwem w polszczyźnie na tle innych języków europejskich. Prowadzi wykłady i warsztaty dotyczące współczesnego języka polskiego oraz wyzwań translatorskich i komunikacyjnych.
Przemysław Czapliński
historyk literatury, krytyk i eseista, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Bada konfrontację literatury z nowoczesnością i wynikające stąd problemy: konflikt modernizacji i tradycji, przemoc nowoczesna (wojna, obozy, Zagłada) jako narzędzie przebudowy człowieka i społeczeństwa, zanik i powrót utopii jako rezultaty kryzysu projektowania przyszłości. Jeden z najważniejszych badaczy polskiej literatury najnowszej.
Joanna Czeczott
pisarka i reporterka. Autorka książek non-fiction: „Macierzyństwo non-fiction. Relacja z przewrotu domowego”, „Petersburg. Miasto snu” oraz „Cisza nad stepem. Kazachstan i pamięć o Rosji”. Laureatka Nagrody Fundacji im. Kościelskich oraz Warszawskiej Premiery Literackiej, nominowana do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego oraz Grand Press. Jako jedna z założycielek fundacji „Kosmos dla dziewczynek” kierowała pracami koncepcyjnymi nad utworzeniem formatu pisma reportersko-artystycznego wzmacniającego dziewczynki, którym kierowała jako redaktorka naczelna.
Piotr Czerski
poeta, pisarz, muzyk i artysta działający na pograniczu literatury, improwizowanego rocka, fotografii, wideo i technologii. Autor powieści, opowiadań i tekstów krytycznych, publikowanych m.in. w „Lampie”, „Dwutygodniku” i „Przekroju”. Rozpoznawalność przyniósł mu manifest „My, dzieci sieci”, poświęcony kulturze cyfrowej i przemianom współczesnej komunikacji, uznany za głos pokolenia i tłumaczony na wiele języków. Twórczość Czerskiego łączy refleksję nad technologią i językiem z doświadczeniem współczesności.
Jacek Dehnel
pisarz, poeta, tłumacz i malarz. Autor powieści, zbiorów opowiadań i tomów poetyckich, m.in. „Lala”, „Saturn”, „Matka Makryna”. Jego proza często wykorzystuje materiał historyczny i biograficzny połączony z refleksją nad pamięcią, językiem i tożsamością. Tłumacz literatury anglojęzycznej, m.in. Oscara Wilde’a i F. Scotta Fitzgeralda. Współautor popularnego cyklu kryminalnego pisanego pod pseudonimem Maryla Szymiczkowa. Laureat Nagrody Kościelskich oraz Paszportu „Polityki”, nominowany do Nagrody Literackiej Nike.
Jacek Dukaj
pisarz science fiction i prozy spekulatywnej. Autor powieści i zbiorów opowiadań, m.in. „Lód”, „Perfekcyjna niedoskonałość”, „Czarne oceany”. Debiutował w latach 90. na łamach „Nowej Fantastyki”. Jego twórczość obejmuje także eseistyczne refleksje nad językiem, technologią i przemianami cywilizacyjnymi. Laureat m.in. Nagrody Kościelskich, Europejskiej Nagrody Literackiej oraz wielokrotny laureat Nagrody im. Janusza A. Zajdla. Nominowany do Nagrody Literackiej Nike. Jego książki były tłumaczone na wiele języków i adaptowane, m.in. w nominowanej do Oscara animacji „Katedra” Tomasza Bagińskiego.
Julia Fiedorczuk
pisarka, poetka, tłumaczka i profesorka na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie współtworzy Centrum Humanistyki Środowiskowej. Jej twórczość bada relacje między ludźmi a ich planetarnym środowiskiem i podkreśla światotwórczą siłę literatury. Opublikowała zbiory opowiadań i powieści, m.in. "Pod Słońcem" (2020) i "Dom Oriona" (2023), a także sześć tomów wierszy, z których ostatni to "Glif" (2024). Jest również autorką książek eseistycznych (m. in. "Cyborg w ogrodzie: wprowadzenie do ekokrytyki") i licznych tekstów w prasie popularnej i popularnonaukowej. Nominowana do nagrody Nike (2016), Nagrody Literackiej m. st. Warszawy (2021) i - dwukrotnie - do nagrody im. Juliana Tuwima za całokształt twórczości, laureatka nagrody im. Wisławy Szymborskiej za tom "Psalmy" (2018). Jej teksty doczekały się przekładów na ponad 20 języków, w tym na angielski, niemiecki, hiszpański, szwedzki, serbski, ukraiński, litewski i gruziński.
Radka Franczak
pisarka, scenarzystka i realizatorka filmów dokumentalnych. Finalistka Nagrody Literackiej Nike za debiutancką powieść „Serce”. Autorka nagradzanego filmu dokumentalnego „Gdzie jest Sonia?”. Autorka scenariusza pełnometrażowego filmu „My first job”. Jej fotografie prezentowane były na wielu indywidualnych wystawach. W 2024 opublikowała powieść „Godzina wieloryba” w której łączy relacje międzyludzkie z wątkami egzystencjalnymi.
Joanna Gierak-Onoszko
pisarka, reportażystka, dziennikarka, prezeska stowarzyszenia pisarzy i pisarek Unia Literacka. Laureatka Nagrody Nike Czytelników i nominowana do najważniejszych nagród literackich w Polsce za książkę non-fiction „27 śmierci Toby’ego Obeda”. Jesienią 2025 roku ukazała się jej najnowsza książka reporterska „Wolta. Opowieść o kobietach w zmianie”. Zajmuje się tematami pamięci, traumy i doświadczeń historycznych w reportażu literackim.
Wojciech Gunia
pisarz, tłumacz i fotograf. Autor powieści i zbiorów opowiadań, m.in. „Powrót”, „Nie ma wędrowca”, „Miasto i rzeka”, „Kiedy będziesz gotowy, idź”. Laureat Nagrody im. Stefana Grabińskiego, Nagrody im. Jerzego Żuławskiego oraz Nagrody im. Macieja Parowskiego. W swojej twórczości rozwija wątki literatury niesamowitej i grozy, koncentruje się na doświadczeniach granicznych.
Magda Heydel
tłumaczka literatury anglojęzycznej, badaczka przekładu i wykładowczyni Uniwersytetu Jagiellońskiego. Kieruje Centrum Badań Przekładoznawczych UJ oraz studiami magisterskimi Przekładoznawstwo literacko-kulturowe. Redaktorka naczelna naukowego czasopisma „Przekładaniec. A Journal of Translation Studies”. Opublikowała m.in. monografię „Gorliwość tłumacza. Przekład poetycki w twórczości Czesława Miłosza”. Przełożyła na język polski m.in. utwory Virginii Woolf, Josepha Conrada, T.S. Eliota, Seamusa Heaneya, Dereka Walcotta i Roalda Dahla. Laureatka m.in. Nagrody „Literatury na Świecie”, Nagrody Literackiej Gdynia oraz Europejskiego Poety Wolności. Autorka książek i antologii poświęconych teorii i historii przekładu.
Szymon Holcman
wydawca, redaktor i menedżer kultury związany ze środowiskiem komiksowym w Polsce. Współzałożyciel i współwłaściciel wydawnictwa „Kultura Gniewu”, jednego z najważniejszych niezależnych wydawnictw komiksowych w Polsce. Współtwórca ilinii wydawniczej „Krótkie Gatki” obejmującego komiksy dla dzieci. Aktywnie działa na rzecz promocji komiksu w Polsce jako kurator, publicysta i uczestnik wydarzeń branżowych. Współtworzy rozwój polskiej sceny komiksowej poprzez działalność wydawniczą i edukacyjną.
Urszula Honek
poetka i prozaiczka, pochodząca z Racławic w Beskidzie Niskim. Autorka tomów poetyckich „Sporysz”, „Pod wezwaniem”, „Zimowanie” i „Poltergeist” oraz zbioru opowiadań „Białe noce”. W swojej twórczości opisuje życie mieszkańców polskiej prowincji, szczególnie Beskidu Niskiego. Koncentruje się na codzienności i doświadczeniach związanych z pamięcią, przemijaniem i śmiercią. Za tom „Pod wezwaniem” otrzymała Nagrodę Krakowskiej Książki Miesiąca, a za „Zimowanie” stypendium w ramach Poznańskiej Nagrody Literackiej. Książka była również nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia i Nagrody Poetyckiej „Orfeusz”. Prozatorski debiut „Białe noce” przyniósł jej Nagrodę Kościelskich oraz Nagrodę Conrada, a także nominacje do Paszportów „Polityki”, Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza i Premio Grand Continent. Angielski przekład książki (White Nights w tłumaczeniu Kate Webster) znalazł się na długiej liście Międzynarodowej Nagrody Bookera oraz na krótkiej liście The Warwick Prize for Women in Translation. Laureatka także m.in. Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO i Nagrody im. Adama Włodka.
Maciej Jakubowiak
eseista, krytyk literacki, doktor literaturoznawstwa i redaktor. Wicenaczelny magazynu „Dwutygodnik”. Od 2021 roku członek jury Nagrody Literackiej Miasta Stołecznego Warszawy, a od 2024 roku jury Poznańskiej Nagrody Literackiej. Autor książek „Nieuchronny plagiat”, „Ostatni ludzie”. „Wymyślanie końca świata” oraz „Hanka. Opowieść o awansie”.
Grzegorz Jankowicz
filozof literatury, eseista, redaktor, wydawca, krytyk i tłumacz. Dyrektor Instytutu Książki od 2024 roku. Członek Rady Uczelni Państwowej Wyższej Szkoły Filmowej, Telewizyjnej i Teatralnej im. L. Schillera w Łodzi. Przez wiele lat związany z Festiwalem Conrada, najpierw jako sekretarz rady programowej, następnie dyrektor wykonawczy, a wreszcie dyrektor programowy. W latach 2009-2024 był redaktorem działu kultury „Tygodnika Powszechnego”, a od 2014 do 2024 r. dyrektorem programów literackich Fundacji Tygodnika Powszechnego. Wcześniej dyrektor wykonawczy festiwali Copernicus i Anamneses. Był jurorem wielu nagród literackich.
Anna Kałuża
krytyczka literacka, badaczka i profesorka Uniwersytetu Śląskiego. Autorka książek, artykułów naukowych oraz tekstów krytycznoliterackich poświęconych współczesnej poezji i najnowszej literaturze polskiej. Publikowała m.in. na łamach „Odry”, „FA-artu” i „Dwutygodnika”. Jej zainteresowania obejmują współczesne praktyki poetyckie, przemiany języka artystycznego oraz związki literatury z kulturą i życiem społecznym. Członkini kapituły Górnośląskiej Nagrody Literackiej „Juliusz”.
Anna Karczewska
promotorka kultury i czytania, wykładowczyni Uniwersytetu Warszawskiego. Pomysłodawczyni inicjatywy „Książki Kupuję Kameralnie” oraz bloga „Rezerwaty Książek”, poświęconych niezależnym księgarniom w Polsce. Współtwórczyni i organizatorka „Weekendu Księgarń Kameralnych”, realizowanego we współpracy z księgarzami z całego kraju. Zainicjowała kobiece kluby czytelnicze „Books&Boobs”. Prowadzi spotkania autorskie i debaty literackie oraz audycje książkowe w Radiu Kampus. Zawodowo związana z Państwowym Instytutem Wydawniczym.
Eliza Kącka
laureatka Nagrody Literackiej „Nike” 2025 za książkę „Wczoraj byłaś zła na zielono”, wyróżnionej także Nagrodą Czytelników. Członkini kapituły Nagrody Literackiej Gdynia. Literaturoznawczyni, krytyczka literacka i eseistka, związana z Uniwersytetem Warszawskim. Autorka książek naukowych i eseistycznych oraz tekstów krytycznych. Zajmuje się teorią literatury, interpretacją tekstu oraz współczesnymi praktykami lekturowymi.
Barbara Klicka
pisarka, poetka, scenarzystka. Autorka tomów poetyckich „same same” i „nice”, za który otrzymała Wrocławską Nagrodę Poetycką Silesius oraz Nagrodę Literacką Gdynia. Debiutowała w 2019 roku powieścią „Zdrój”, nominowaną do Nagrody Conrada. W 2023 wydała powieść „Reneta”, nominowaną do Nagrody Literackiej Nike oraz Nagrody im. Witolda Gombrowicza. Redaktorka miesięcznika „Dialog”, jurorka Nagrody Literackiej Gdynia. Dla „Dwutygodnika” prowadzi podcast o kulturze.
Piotr Kofta
pisarz, publicysta, krytyk literacki. Wydał trzy zbiory opowiadań: Piękne wieczory (2004) i Burą małpę (2005), Lejek (Wariacje) (2024). W latach 2006–2011 szef działu literackiego dodatku „Kultura” do „Dziennika Polska–Europa–Świat” (od 2009 roku „Dziennika Gazety Prawnej”). W 2007 roku został wyróżniony PIK-owym Laurem Polskiej Izby Książki za najlepszą prezentację książki w prasie drukowanej. Publikował między innymi w „Przekroju”, „Polityce”, „Machinie”, „Notesie Wydawniczym”, „Wprost”, „Chimerze”, „Esquire”, „Tygodniku Powszechnym”. Stały współpracownik wspomnianego „Dziennika Gazety Prawnej” i – od 2011 roku – Programu II Polskiego Radia. Od 2021 roku jest członkiem jury Nagrody Wielkiego Kalibru za najlepszą polskojęzyczną powieść kryminalną lub sensacyjną. Mieszka w Warszawie.
Michał Koza
krytyk literacki, historyk literatury. Doktor nauk humanistycznych, adiunkt na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, kierownik kierunku krytyka literacka. Zajmuje się teorią literatury, krytyką literacką, posthumanizmem, etyką i najnowszą polską poezją. Interesują go też związki kultury i nowych technologii, media społecznościowe oraz zagadnienia IT. Autor książki „Asceza, inność, nomadyzm. O dyskursach etycznych literatury polskiej po 1989 roku”. Stypendysta wielu programów, finalista Nagród Naukowych „Polityki”. Współprowadzi podcast „Transmisje Krytyczne”.
Dorota Kozicka
krytyczka, badaczka literatury i krytyki. Kieruje Katedrą Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki UJ oraz Pracownią Pytań Krytycznych; współredaguje serię wydawniczą Krytyka literacka XX i XXI wieku. . Zajmuje się analizą prozy najnowszej, przemian narracyjnych oraz funkcjonowania literatury w obiegu akademickim i kulturowym. Przewodnicząca Kapituły Nagrody Literackiej Gdynia.
Ryszard Koziołek
literaturoznawca, eseista i profesor nauk humanistycznych, specjalizujący się w historii literatury polskiej XIX i XX wieku. Rektor Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach w latach 2020–2024. Autor cenionych książek eseistycznych i interpretacyjnych, m.in. „Dobrze się myśli literaturą”, „Czytać, dużo czytać” oraz „Ciała Sienkiewicza” za którą otrzymał Nagrodę Literacką Gdynia. Laureat Nagrody im. Kazimierza Wyki za działalność naukową i popularyzację humanistyki. Członek (2012–2014) i przewodniczący (2015) jury Nagrody Literackiej Nike. W swojej pracy łączy akademicką refleksję z przystępnym stylem pisania o literaturze i kulturze współczesnej.
Michał Książek
pisarz, poeta, reportażysta i ornitolog. Autor książek łączących reportaż literacki, esej i obserwację przyrodniczą „Jakuck” i „Atlas dziur i szczelin”. Łączy pisarstwo z praktyką terenową i wiedzą przyrodniczą. Laureat Wrocławskiej Nagrody Poetyckiej Silesius 2015 w kategorii debiut oraz Nagrody Literackiej Gdynia 2016, nominowany do Nagrody Literackiej Nike 2015, Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego 2015, Nagrody Literackiej m.st. Warszawy 2016. W 2024 uhonorowany Nagrodą Literacką m.st. Warszawy. W swojej twórczości opisuje relacje człowieka z naturą, migracje, krajobraz oraz granice geograficzne i kulturowe, budując narracje oparte na doświadczeniu i obserwacji.
Joanna Kuciel-Frydryszak
absolwentka polonistyki na Uniwersytecie Wrocławskim, pisarka i dziennikarka; debiutowała jako reporterka Polskiego Radia, najdłużej związana była z wrocławską prasą. Autorka biografii Antoniego Słonimskiego „Słonimski. Heretyk na ambonie” i Kazimiery Iłłakowiczówny „Iłła”, a także bestsellerowych reportaży historycznych „Służące do wszystkiego” i „Chłopki. Opowieść o naszych babkach”. Ostatnia książka wywołała społeczny rezonans, stając się jedną z najpopularniejszych książek 25-lecia i osiągając rekordowy nakład. Zdobyła szereg nagród, m.in. Teresy Torańskiej, O'lśnienia Onetu, dwie statuetki Bestsellerów Emipku, tytuł Mądra Książka Roku, nominację do Nike i nagrody Ryszarda Kapuścińskiego. Mieszka we Wrocławiu. Należy do stowarzyszenia zawodowego pisarzy Unia Literacka.
Małgorzata Lebda
poetka, pisarka, badaczka literatury. Doktorka nauk humanistycznych związana z UKEN w Krakowie. Autorka tomów poetyckich m.in. „Tropy”, „Granica lasu”, „Matecznik”, „Sny uckermärkerów”, za który otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia. Powieść „Łakome” została nominowana do Nagrody Literackiej Nike. Ponadto laureatka Nagrody im. Wisławy Szymborskiej oraz Nagrody Fundacji Kościelskich (2025). Jej książki były wielokrotnie tłumaczone na inne języki.
Renata Lis
pisarka, eseistka i tłumaczka. Autorka cenionych książek eseistycznych i biograficznych: „Ręka Flauberta”, „W lodach Prowansji. Bunin na wygnaniu”, „Lesbos” oraz „Moja ukochana i ja”. Laureatka Nagrody Literackiej Skrzydła Dedala za książkę „W lodach Prowansji”, nominowana wielokrotnie do Nagrody Literackiej Nike, Nagrody Angelus, Nagrody Literackiej Gdynia oraz Nagrody Gryfia. W swojej twórczości łączy refleksję nad kulturą, historią oraz doświadczeniem tożsamościowym. Publikowała m.in. w „Gazecie Wyborczej” i „Rzeczpospolitej”.
Paulina Małochleb
krytyczka literacka, badaczka literatury i eseistka. Autorka książki „Przepisywanie historii” oraz licznych tekstów krytycznych i naukowych o literaturze polskiej XIX–XXI w., publikowanych m.in. w „Przekroju”, „Polityce”, „Twórczości” i „Nowych Książkach". Wykłada na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Laureatka Nagrody Prezesa Rady Ministrów, Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO oraz stypendystka programu „Młoda Polska" Narodowego Centrum Kultury. W 2026 roku ukazał się jej debiut literacki „Mięśnie mam od miłości. O macierzyństwie”, w którym podejmuje temat macierzyństwa i pracy emocjonalnej kobiet.
Anna Marchewka
literaturoznawczyni i krytyczka literacka. Publikowała między innymi w „Lampie”, „Zadrze”, „Tygodniku Powszechnym”, „Znaku”, „Dwutygodniku”, „Chimerze”, „Czasie Literatury”. W ramach współpracy z miesięcznikiem „Znak” opiekuje się rubryką Stacja: Literatura. Współprowadziła audycje literackie w TVP Kultura i Radiu Kraków. Moderatorka prozatorskiego Dyskusyjnego Klubu Czytelniczego. Współtworzy Pracownię Pytań Krytycznych przy Katedrze Krytyki Współczesnej UJ.
Marta Michalak
scenarzystka, prozaiczka i tłumaczka. Pochodzi z Przasnysza, obecnie związana z Warszawą. Przez wiele lat związana z serialem "M jak miłość". Zadebiutowała powieścią Oida (2024). Książka przedstawia losy trzech pokoleń kobiet i podejmuje temat wstydu, dziedzictwa językowego, awansu społecznego oraz doświadczenia migracji z prowincji do wielkiego miasta. Tytułowe słowo „Oida”, pochodzące z regionalnej gwary północnego Mazowsza, oznacza „wstyd”. Powieść została wyróżniona pierwszą nagrodą w konkursie na najlepszą pracę powstałą w ramach studiów podyplomowych Szkoła Mistrzów Uniwersytetu Warszawskiego i zwróciła uwagę krytyki jako dojrzały debiut literacki.
Agnieszka Myśliwy
tłumaczka literacka, kulturoznawczyni i lektorka języka polskiego. kończyła aplikację dyplomatyczno-konsularną przy Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych, pracowała w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. Łączy kompetencje translatorskie z edukacyjnymi. Tłumaczy z języka angielskiego i rosyjskiego. Jako członkini Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury angażuje się w życie środowiska tłumaczy, uczestniczy w debatach o przekładzie, jego kulturze i recepcji.
Małgorzata I. Niemczyńska
pisarka, eseistka, reporterka. Autorka książki non-fiction „Mrożek. Striptiz neurotyka" i powieści „Borys albo Jeden dzień lata", a także biografii „Baba na barykadzie. Opowieść o Annie Świrszczyńskiej" (2026, w przygotowaniu). Laureatka Nagrody im. Barbary N. Łopieńskiej, Nagrody Dziennikarzy Małopolski i Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO, stypendystka Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Justyna Nowicka
dziennikarka, redaktorka i moderatorka wydarzeń literackich. Od lat związana z Radiem Kraków, gdzie prowadzi audycje poświęcone kulturze i literaturze. Współpracuje z najważniejszymi festiwalami literackimi w Polsce, m.in. Festiwalem Conrada i Festiwalem Miłosza. Specjalizuje się w prowadzeniu spotkań autorskich, debat i rozmów z twórcami kultury. Zaangażowana w działania promujące literaturę, czytelnictwo i czynny udział w życiu kulturalnym.
Joanna Oparek
poetka, pisarka, scenarzystka, reżyserka, animatorka życia kulturalnego. Dwukrotnie nominowana do Nagrody Literackiej Gdynia w kategorii poezja oraz do licznych nagród teatralnych. Zasiada w Radzie Programowej Nagrody Dramaturgicznej im. Tadeusza Różewicza, którą zainicjowała. Współzałożycielka Queerowego Centrum Kultury QCK. Jej dramat „Obcy. Tragedia grecka” był wystawiany w Polsce i w Niemczech w ramach projektu o budowaniu ponadnarodowych relacji Polska-Niemcy-Ukraina”.
Szymon Opryszek
reporter, autor książek non-fiction, absolwent Polskiej Szkoły Reportażu. Specjalizuje się w tematach praw człowieka, migracji, kryzysu klimatycznego oraz globalnych nierówności. Publikuje w „Dużym Formacie”, „Tygodniku Powszechnym” i OKO.press. Laureat nagrody Pióro Nadziei Amnesty International za cykl reportaży „Moja zbrodnia to mój paszport”. Wspólnie z Marią Hawranek autor książek reportażowych „Tańczymy już tylko w Zaduszki” i „Wyhoduj sobie wolność”. Jako reporter pracował w Afryce, na Kaukazie i Ameryce Łacińskiej.
Zofia Ozaist-Zgodzińska
historyczka sztuki, literaturoznawczyni, regionalistka. Bada narracje poza głównym nurtem oraz sposoby udostępniania dziedzictwa kulturowego szerokiej publiczności. Jedna z inicjatorek Muzeum HERstorii Sztuki w Krakowie, ambasadorka Fundacji Promocji Sztuki Niezła Sztuka. Autorka książki „Spacerownik prądnicki” oraz projektu Ekomuzeum Prądnika, w którym północ Krakowa jest pokazywana poprzez twórczość współczesnych artystów. Publikuje m.in. w czasopismach Dziennik Literacki, Niezła Sztuka, Popmoderna.
Joanna Piekarska
bibliotekarka, menedżerka kultury, prezeska Polskiej Sekcji IBBY. W Bibliotece Narodowej w Warszawie kieruje Zakładem Edukacji Bibliotekarskiej, odpowiada za działalność wystawienniczą i edukacyjną. Autorka licznych szkoleń poświęconych literaturze dziecięcej i młodzieżowej, jej roli w edukacji, biblioterapii i resocjalizacji. Dyplomowany coach, ma bogate doświadczenie w pracy z różnorodnymi czytelnikami (dziećmi, dorosłymi, osadzonymi). Wyróżniona Odznaką honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.
Adrianna Prodeus
krytyczka filmowa i krytyczka sztuki. W „Kinie” odpowiada za temat numeru i rozwija cykl reportaży o pracowniach animacji. W „Vogue” publikuje felieton Demontaż atrakcji. Autorka książki „Themersonowie". Szkice biograficzne [2009]. Wykłada w Instytucie Sztuki PAN. Specjalizuje się w awangardzie filmowej i filmie animowanym. Selekcjonerka i jurorka festiwali. Kuratorka retrospektyw polskiej animacji w Anthology Film Archive w Nowym Jorku.
Paweł Próchniak
literaturoznawca, krytyk literacki, eseista i profesor nauk humanistycznych. Specjalizuje się w literaturze polskiej XX i XXI wieku, historii awangardy oraz interpretacji poezji współczesnej. Autor licznych książek poświęconych m.in. twórczości Tadeusza Różewicza, Józefa Czechowicza i Brunona Schulza. Publikował w najważniejszych polskich czasopismach literackich i naukowych. W latach 2008–2010 juror Nagrody Poetyckiej Kamień, a od 2018 roku juror Nagrody Literackiej „Nike”, członek polskiego PEN Clubu. Ceniony za wnikliwe interpretacje oraz łączenie refleksji akademickiej z eseistycznym stylem pisania o literaturze i kulturze.
Malina Prześluga
dramatopisarka, autorka książek oraz scenariuszy teatralnych spektakli dla dzieci i młodzieży. Laureatka licznych nagród literackich i dramaturgicznych, w tym Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej. Autorka kilkudziesięciu sztuk wystawianych przez teatry w całej Polsce. W swojej twórczości porusza tematykę relacji międzyludzkich, empatii, wykluczenia i odpowiedzialności społecznej.
Radek Rak
pisarz i lekarz weterynarii. Autor powieści „Baśń o wężowym sercu albo wtóre słowo o Jakóbie Szeli”, „Puste niebo” oraz cyklu „Agla”. Debiutował opowiadaniami publikowanymi w czasopismach literackich. Laureat Nagrody Literackiej Nike za „Baśń o wężowym sercu…” oraz Nagrody im. Jerzego Żuławskiego. Jego twórczość była wielokrotnie nominowana do najważniejszych nagród literackich w Polsce. Czerpie z tradycji baśni, historii i fantastyki, często osadzając narracje w realiach inspirowanych dziejami Galicji i Europy Środkowej.
Agnieszka Rasińska-Bóbr
zastępczyni Dyrektora Instytutu Książki. Romanistka i tłumaczka literatury francuskiej. Pracowała w Urzędzie Wojewódzkim w Krakowie (Biuro Współpracy z Zagranicą) oraz Urzędzie Marszałkowskim Województwa Małopolskiego, następnie w Zespole Literackim Instytutu Adama Mickiewicza (później przekształconym w Instytut Książki), gdzie współtworzyła program promocji literatury polskiej za granicą, a także koordynowała projekty międzynarodowe. W latach 2021-2024 związana z Działem Literackim Krakowskiego Biura Festiwalowego, gdzie współtworzyła program Krakowa – Miasta Literatury UNESCO, zajmując się przede wszystkim współpracą z rynkiem książki.
Maciej Robert
poeta, eseista i krytyk literacki, doktor nauk humanistycznych, wykładowca scenopisarstwa. Autor tomów poetyckich oraz tekstów krytycznych poświęconych literaturze współczesnej, nominowany do nagrody im. Wisławy Szymborskiej. Od 2023 dyrektor Domu Literatury w Łodzi. W latach 2013-2022 sekretarz, a następnie juror nagrody literackiej im. Juliana Tuwima. Od 2025 juror Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus. Jego wiersze były tłumaczone na wiele języków.
Tomasz Różycki
poeta, eseista, prozaik i tłumacz z języka francuskiego. Laureat nagrodę Fundacji im. Kościelskich za poemat „Dwanaście stacji” oraz nominacji do Paszportu „Polityki” i Nagrody Literackiej Nike za ten sam tom. Za „Rękę pszczelarza” otrzymał Nagrodę im. Wisławy Szymborskiej. Jego książki kilkakrotnie były nominowane do Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Literackiej Gdynia. Powieść „Złodzieje żarówek” otrzymała europejską nagrodę literacką Grand Continent 2023 i została przetłumaczona na wiele języków.
Zyta Rudzka
pisarka, dramatopisarka i scenarzystka. Autorka powieści m.in. „Ślicznotka doktora Josefa”, „Krótka wymiana ognia”, „Tkanki miękkie” oraz „Ten się śmieje, kto ma zęby”. Tworzy również dramaty, m.in. „Cukier Stanik”, „Fastryga” wystawiane w Polsce i za granicą. Laureatka Nagrody Literackiej Nike za „Ten się śmieje, kto ma zęby”, Nagrody Literackiej Gdynia oraz Nagrody Literackiej Miasta Stołecznego Warszawy. Jej książki są tłumaczone na wiele języków.
Michał Rusinek
pisarz, tłumacz i literaturoznawca, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego. Wieloletni sekretarz Wisławy Szymborskiej i prezes Fundacji jej imienia. Autor książek dla dzieci, młodzieży i dorosłych oraz publikacji o języku, retoryce i komunikacji. Tłumacz literatury anglojęzycznej. W swojej działalności łączy pracę naukową z popularyzacją wiedzy o języku i kulturze słowa. Prowadzi spotkania, warsztaty i projekty edukacyjne.
Paweł Rzewuski
filozof, historyk i pisarz, doktor nauk humanistycznych. Autor książek naukowych i popularnonaukowych, m.in. „Filozofia Piłsudskiego”, „Grzechy Paryża Północy” oraz „Monarchia mixta, czyli poszukiwanie suwerena”. Publikował artykuł w czasopismach takich jak „Newsweek Historia” czy „Rzeczpospolita”. W literaturze twórczo przetwarza dzieje I Rzeczypospolitej i dwudziestolecia międzywojennego. Za debiutancką powieść „Syn Bagien” otrzymał nominację do Nagrody Wielkiego Kalibru. Wydana w 2025 roku „Krzywda” została nominowana do Paszportów „Polityki”, Poznańskiej Nagrody Literackiej i Nagrody im. J. Żuławskiego.
Amelia Sarnowska
krytyczka literacka i dziennikarka. Prowadzi i moderuje spotkania autorskie oraz debaty festiwalowe, m.in. na Festiwalu Conrada, Festiwalu im. Brunona Schulza i Festiwalu Góry Literatury. W pracy publicystycznej koncentruje się a prozie współczesnej, rynku książki i życiu literackim.
Jakub Skurtys
krytyk i historyk literatury, redaktor, juror nagród poetyckich. Doktor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Wrocławskiego. Autor książek krytycznoliterackich oraz wyborów i opracowań poetyckich. Publikuje szkice, recenzje i eseje w prasie literackiej, m.in. w „Odrze” i „Małym Formacie”. Nominowany do Nagrody Literackiej Gdynia za „Wspólny mianownik” w kategorii esej. Zasiada w komisjach Wrocławskiego Programu Wydawniczego i Programu Translatorskiego ©POLAND Instytutu Książki.
Natalka Suszczyńska
pisarka, autorka opowiadań. Publikowała między innymi w czasopismach „Zakład”, „Kontent”, „Stoner Polski”, „Znak” i „Krytyka Polityczna” oraz w wydawnictwie Girls and Queers to the Front. Autorka zina „Sny i Pokemony”. Debiutowała zbiorem opowiadań „Dropie”, za który została nominowana do Nagrody Literackiej Prezydenta Miasta Białegostoku im. Wiesława Kazaneckiego oraz do Nagrody Literackiej im. Witolda Gombrowicza. Jej druga książka „Chipsy dla gości” otrzymała Studencką Nagrodę Literacką „Z Buta” i Nagrodę im. Wiesława Kazaneckiego. W 2025 roku ukazała się jej pierwsza powieść „Wygoda”. Pisarka otrzymała także nagrodę w Konkursie Dramaturgicznym Strefy Kontaktu za sztukę „millenial mumblecore”.
Ishbel Szatrawska
dramatopisarka, prozaiczka i teatrolożka, współzałożycielka Żydowskiego Instytutu Sztuki. Za dramat „Żywot i śmierć pana Hersha Libkina z Sacramento w stanie Kalifornia” otrzymała Literacką Nagrodę Warmii i Mazur „Wawrzyn”, nagrodę Odkrycie Empiku 2022 oraz nominację do Paszportów „Polityki”. Powieść „Toń” przyniosła jej drugi „Wawrzyn”, a także nominacje do Nagrody Literackiej Nike i Nagrody Conrada. Jest również laureatką Nagrody Komisji Artystycznej w Ogólnopolskim Konkursie na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej, finalistką Gdyńskiej Nagrody Dramaturgicznej oraz stypendystką Krakowa Miasta Literatury UNESCO i Instytutu Teatralnego. Wykorzystuje różne konwencje, miesza poważny ton z groteską i historię z perspektywą jednostki. Jej utwory były tłumaczone m.in. na języki niemiecki, angielski, ukraiński i duński.
Małgorzata Szczurek
romanistka, redaktorka, tłumaczka literatury francuskojęzycznej i wydawczyni. Współzałożycielka i redaktorka naczelna Wydawnictwa Karakter, wcześniej związana z Wydawnictwem Znak, gdzie kierowała działem literatury pięknej. Redaktorka książek Wiesława Myśliwskiego; tłumaczyła m.in. powieści Tahara Ben Jellouna („To oślepiające, nieobecne światło”) oraz Kamela Daouda („Sprawa Meursaulta”). Publikowała teksty krytyczne i eseistyczne m.in. w „Tygodniku Powszechnym”, „Znaku” i „Książkach. Magazynie do czytania”. Laureatka Nagrody „Literatury na Świecie” oraz Nagrody Wielkiego Redaktora, odznaczona Orderem Sztuki i Literatury Republiki Francuskiej za promocję literatury francuskojęzycznej w Polsce.
Mariusz Szczygieł
reporter, pisarz i dziennikarz. Za zbiór „Nie ma” zdobył podwójną (od jurorów i czytelników) Nagrodę Literacką Nike. Laureat European Book Prize, francuskiej nagrody Prix AMPHI, czeskiej Gratias Agit i wielu innych wyróżnień literackich. Współzałożyciel Instytutu Reportażu oraz Szkoły Reportażu. Przez wiele lat związany z redakcją „Gazety Wyborczej”, gdzie publikował teksty dziennikarskie. Zajmuje się literaturą faktu, szczególnie tematyką Czech i Europy Środkowej.
Katarzyna Trzeciak
literaturoznawczyni, krytyczka literacka, adiunkt z doktoratem w Katedrze Krytyki Współczesnej Wydziału Polonistyki UJ. Zajmuje się najnowszymi teoriami krytycznymi związanymi z estetyką, materialnością, przestrzenią i wyobraźnią utopijną. Autorka książki „Posągi i utopie. Rzeźba jako metafora nowoczesnej formy artystycznej, podmiotowości i politycznej wspólnoty” (2018) oraz wcześniejszej monografii „Figury pisania, figury pożądania”. Publikuje m.in. w „Tygodniku Powszechnym” i „Nowych Książkach”. W „Czasie Kultury” prowadzi cykl o debiutach literackich. Współtworzy Pracownię Pytań Krytycznych i podcast „Book’s not dead”.
Joanna Wilengowska
pisarka. Za książkę prozatorską „Król Warmii i Saturna” otrzymała Nagrodę Literacką Gdynia w kategorii esej, nominację do Paszportu „Polityki” oraz wyróżnienie specjalne w ramach Literackiej Nagrody Warmii i Mazur „Wawrzyn”. Książka znalazła się również w finale Nagrody Literackiej Europy Środkowej Angelus. Współtwórczyni czasopisma literackiego „Portret”. Autorka programów telewizyjnych i reportaży o tematyce kulturalnej, historycznej i ekumenicznej. Regionalistka, urodziła się i mieszka w Olsztynie, współpracuje z instytucjami kultury Warmii i Mazur i z organizacjami pozarządowymi.
Aleksandra Wojtaszek
Bałkanistka, tłumaczka i dziennikarka. Doktorka literaturoznawstwa, adiunkta w Instytucie Filologii Słowiańskiej UJ. Autorka monografii naukowej Topografie przestrzeni wyobrażonych. Serbska i chorwacka fantastyka gatunkowa oraz książki reportażowej Fjaka. Sezon na Chorwację. Laureatka Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO i Nagrody Europejski Poeta Wolności. Członkini redakcji czasopisma „Herito”, publikuje między innymi w „Tygodniku Powszechnym”, „Dwutygodniku” i „Polityce”.
Zofia Ziemann
literaturoznawczyni i badaczka przekładu literackiego, wykładowczyni Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zajmuje się teorią i historią przekładu oraz recepcją literatury polskiej w obiegu międzynarodowym, ze szczególnym uwzględnieniem literatury XX i XXI wieku. Autorka prac naukowych poświęconych recepcji twórczości Brunona Schulza w świecie anglojęzycznym oraz mechanizmom funkcjonowania przekładów literackich w kulturze globalnej. Publikowała w tomach zbiorowych i czasopismach naukowych, współpracuje z ośrodkami badawczymi zajmującymi się przekładoznawstwem i komparatystyką.
ORGANIZATOR
Instytut Książki
ul. Zygmunta Wróblewskiego 6
31-148 Kraków
tel. (+48) 12 61 71 900
LOKALIZACJA
Zobacz szczegóły dojazdu
Centrum Kongresowe ICE Kraków
ul. Marii Konopnickiej 17
30-302 Kraków
6. Światowy Kongres Tłumaczy Literatury Polskiej dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Kulturowego.